انکوباتور

اصطلاح انکوباتور از فضای زیست شناسی و پزشکی وارد ادبیات ها و شرکت‌های نوپا شده است.

جانورشناسان و دامپزشکان، برای اینکه بتوانند فضای رشد برای تخم حیوانات یا نوزاد آنها را در آزمایشگاه ایجاد کنند از دستگاه انکوباتور استفاده می‌کنند.

این دستگاه، تقریباً فضایی شبیه فضای طبیعی را (از لحاظ نور، رطوبت و دما) ایجاد می‌کند تا فرایند رشد بدون مشکل ادامه پیدا کند.

انکوباتور چیست؟

مرکز رشد یا انکوباتور به عنوان یکی از بازیگران کلیدی و تثبیت شده در فرآیند نوآوری می باشد که علیرغم تعابیر و تعاریف متفاوتی که از آن شده است، مجموعه خدماتی را در بر می گیرد که در نهایت توسعه کسب و کار را هدف قرار داده اند. این خدمات بر سه محور فرآیندها، زیر ساخت ها و افراد کلیدی متمرکز می باشند و کسب و کارها در سطوح اولیه توسعه و تحول خود از این خدمات بهره می برند. از منظر سرمایه گذاری روی شرکت ها، انکوباتورها آماده شدن کسب و کارهای نوپا قبل از مواجه شدن با سرمایه گذاران خطرپذیر را بر عهده دارند.

نکته مهمی که باید در نظر داشت آن است که مراکز رشد که از نیمه دوم قرن بیستم وارد فضای کارآفرینی گردیدند، عموماً فضای فیزیکی و خدمات انکوباتوری را در اختیار شرکت های نوپا قرار می دهند. خدمات مذکور نیز معمولاً شامل آموزش کارآفرینان، دسترسی به شبکه ها و تجهیزات تخصصی را در بر می گیرد.

مدل کسب و کار انکوباتورها

مدل کسب و کار انکوباتورها نیز بر پایه دریافت اجاره فضا یا حق دسترسی به زیرساخت ها، امکانات، شبکه ها و فضای اداری استوار می باشد و گاهاً برای خدمات جانبی اختیاری مانند مشاوره توسعه کسب و کار و یا دسترسی به اتاق جلسات و غیره هزینه های جنبی از شرکت های مستقر در مرکز رشد دریافت می گردد.

مهم آن است که بر اساس این مدل کسب و کار رایج و متداول در میان انکوباتورها، شرکت های مستقر در مراکز رشد می توانند آنچنان هم متمایل به رشد سریع نباشند و ما به ازای پرداخت هزینه های مذکور در مرکز رشد مستقر بمانند و صرفاً به ارائه گزارش های موردی یا ارزیابی های ادواری کفایت شود مگر آنکه بر اساس سیاست های مرکز رشد پس از گذشت یک بازه زمانی ۳ تا ۱۰ ساله، مجبور به عزیمت از مرکز رشد شوند و یا حداقل به واسطه رشد کسب و کار دیگر ماندن در انکوباتور از نظر فضا و زیرساخت های تولیدی برای آن ها توجیه نداشته باشد.

بر این اساس انکوباتورها را می توان دارای مشخصه های ذیل دانست:

  • بازه زمانی استقرار به صورت باز و بدون محدودیت (عموما مدت استقرار در مرکز رشد بر اساس سطح بلوغ شرکت معین می شود و نه یک بازه زمانی  مشخص)
  • ساختار اجاره/ هزینه محور
  • تمرکز بیشتر بر فضای فیزیکی تا خدمات توسعه کسب و کار
  • پذیرش شرکت های به صورت موردی و نه الزاماً به صورت همزمان و در سیکل های مشخص
  • ارائه خدمات آموزشی در حوزه های کارآفرینی و کسب و کار
  • در اختیار قرار دادن زیرساخت های فیزیکی و به ویژه آزمایشگاه های مجهز
  • پذیرش انتخابی محدود و مشخص

شتابدهنده

در کنار انکوباتورها، شتابدهنده ها که پدیده ای جدیدتر می باشند که شاید از حدود سال ۲۰۰۵ میلادی در نظام نوآوری معرفی شدند، در سال های اخیر با سرعت بسیار بالایی در صنایع و حوزه های مختلف صنعت و فناوری گسترش یافته اند. این بازیگران تازه وارد خدمات خود را بر خلاف مراکز رشد بر اساس معیارهای متعدد به کارآفرینان نوپا و در قالب سیکل های مشخص سه ماهه تا یک الی دو سال ارائه می دهند.

خدمات شتابدهنده

جریان درآمدی شتابدهنده ها به جای آنکه بر دریافت حق اشتراک، هزینه خدمات یا اجاره فضای کار متمرکز باشد، بر دریافت بخشی از سهام استارتاپ در قبال خدمات و امکانات برقرار شده استوار می باشد. این بدان معناست که شتابدهنده ها بیش از انکوباتورها رشد محور می باشند و راهبرد آن ها متمرکز بر حداقل هدررفت منابع و در نتیجه خلق شرکت هایی است که سریعاً مقیاس بپذیرند (یا سریعاً شکست بخورند).

البته در این میان شتابدهنده های شرکتی که تحت حمایت یک سازمان بزرگتر فعالیت می کنند ممکن است اهداف دیگری مانند مسئولیت اجتماعی، نوآوری درون سازمانی و یا برندسازی را دنبال کنند و چنین رویکردی نداشته باشند هرچند باید توجه داشت که شتابدهنده ها در ذات حقیقی خود حرکت به سوی رشد سریع را هدف قرار می دهند.

ارائه خدمات به تیم های استارتاپی

شتابدهنده ها بیش از آنکه بر ارائه فضای فیزیکی برای استقرار شرکت های نوپا تمرکز کنند بر ارائه خدمات به تیم های استارتاپی متمرکز می باشند و حداکثر فضای کار اشتراکی یا دسترسی استارتاپ ها به زیرساخت های اشتراکی را در دستور کار خود قرار می دهند. شتابدهنده ها عموماً سرمایه گذاری بذری را نیز بخشی از خدمات خود می دانند که برای بسیاری از استارتاپ ها حکم حیاتی ترین منبع مالی مورد نیاز جهت شکل گیری تیم و توسعه پروتوتایپ و مدل کسب و کار را دارد.

نکته مهم دیگر آنکه شتابدهنده اصولاً در کنار مفهوم استارتاپ معنا می گیرد. بر اساس تعریف ارائه شده توسط استیو بلنک، استارتاپ سازمانی است که در جستجوی یک مدل کسب و کار قابل تکرار و مقیاس پذیر می باشد. شتابدهنده ها در قبال این رسالت استارتاپ ها سه بازه زمانی پیشاشتابدهی، شتابدهی و پساشتابدهی را تعریف می کنند و در هر دوره متناسب با نیازهای آن سطح از بلوغ مدل و برنامه کسب و کار خدمات خود را جاری می نمایند.

به عنوان نمونه شتابدهنده پرتقال در حوزه علوم و فناوری های زیستی و در هر سه فاز پیشاشتابدهی، شتابدهی و پساشتابدهی خدمات متنوعی را طراحی نموده است. دوره های پیشاشتابدهی پرتقال حداکثر ۳ ماه، دوره های شتابدهی آن ۱۲ ماه (با در نظر گرفتن سطح بلوغ فناوری و نیازمندی های استارتاپ ها تا ۱۲ ماه دیگر نیز قابل تمدید می باشد) و دوره پساشتابدهی آن به مدت ۲۴ ماه می باشد.

استارتاپ فکتوری :
استارتاپ فکتوری یا استارتاپ استودیو در واقع یک ساختار است که هدف آن ساختن شرکت‌ها می‌باشد. با توجه به استارتاپ استودیو‌ها به زیرساخت ها و منابع ، استارتاپ‌های تحت پوشش، شانس بیشتری برای موفقیت دارند و فرایند رشد و ساخت استارتاپ‌ها بهینه می‌گردد.

سه مولفه استارتاپ فکتوری :

ایده پردازی داخلی:

ایده‌ها در داخل استارتاپ استودیو‌ها تولید می‌شوند. این نهاد خود همانند یک هم‌بنیان‌گذار عمل کرده و خود یک شریک برای کسب و کار می‌باشد. یک استارتاپ استودیو می‌تواند مالک کل ایده باشد.

تولید زیاد:

یک استارتاپ استودیو تعدادی زیادی کسب و کار را راه اندازی می‌کند و این هدف از اهداف اصلی یک استارتاپ استودیو می‌باشد.

زیرساخت:

یک استارتاپ استودیو دارای زیرساخت‌های متعدد می‌باشد. به صورت مثال افراد دارای استعداد، فرایند‌های کارا، ابزار‌های مفید و یک شبکه گسترده…

این نهاد نباید به صورت یک زیرساخت خالی متشکل از تعدادی شرکت باشد

استودیوی استارت آپ جایی است که روند استارت آپ‌ها با ایده شروع می‌شود؛ نه با کارآفرین…!

استارتاپ استودیو، دقیقا برعکس یک شتاب‌دهنده عمل می‌کند. در شتاب دهنده‌ها، کارآفرینان با ایده‌ها و استراتژی‌های خود می‌آیند و به دنبال سرمایه و کمک مدیران و بنیان‌گذاران باتجربه هستند.

در یک استودیوی استارتاپ، در ابتدا هیچ تیمی وجود ندارد. استودیو ایده‌های مختلف را ایجاد می‌کند و سپس برای ایده‌ها تیم‌های مناسب پیدا می‌کند تا ایده‌ها را به کسب‌وکار تبدیل کنند.

استودیو‌ها نیز مانند استارتاپ‌ها با سرمایه‌های خطرپذیر بودجه خود را تامین می‌کنند. هدف این استودیوها ساده کردن روند فعالیت استارتاپ‌ها و کاهش ۹۰ درصدی شکست در آنهاست.